کتاب «مجمع الدعوات کبیر» یکی از قدیمیترین و معتبرترین کتب در زمینه ادعیه، اوراد، طلسمات و خواص آیات قرآن کریم به شمار میرود. این کتاب که به محمد عبدالمطلب بن غیاث الدین محمد عبدالمطلب معروف به ابن غیاث الدین الدینامی منسوب است، در طول قرون متمادی مورد توجه علمای علوم غریبه و دعانویسان قرار گرفته است. نسخههای خطی متعددی از این کتاب در کتابخانههای مختلف جهان نگهداری میشود که نشاندهنده اهمیت و اعتبار این اثر در میان علاقهمندان به علوم خفیه است. کتاب حاضر در اصل به زبان عربی نگاشته شده و سپس به فارسی ترجمه شده است و شامل مجموعهای جامع از ادعیه و اوراد برای امور مختلف زندگی میباشد.
این کتاب از نظر محتوا بسیار غنی و جامع است و تقریباً تمام جنبههای مهم دعانویسی و علوم غریبه را پوشش میدهد. از جمله موضوعات مطرح شده در این کتاب میتوان به ادعیه شفایابی، جلب مهر و محبت، دفع بلا و سحر، گشایش بخت، وسعت رزق، تعبیر خواب، احکام نجوم و بروج، خواص اسماء الهی و همچنین طلسمات و کتومات مختلف اشاره کرد. کتاب مجمع الدعوات کبیر در میان کتب علوم غریبه جایگاه ویژهای دارد و همواره به عنوان یکی از منابع اصلی در آموزش و یادگیری این فنون مورد استفاده قرار گرفته است. نسخههای مختلف این کتاب با تعداد صفحات متفاوت از جمله ۱۰۲ صفحه، ۱۶۰ صفحه، ۱۹۴ صفحه، ۳۲۰ صفحه و حتی بیشتر در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
فهرست کامل مطالب کتاب
ادعیه و اوراد عمومی
- فصل آغازین کتاب به بیان ادعیه و اوراد عمومی برای امور مختلف زندگی اختصاص یافته است. در این بخش، تعقیب نماز صبح، ظهر و عصر به همراه ادعیه مربوطه بیان شده است. همچنین دعای جوشن کبیر که یکی از ادعیه معروف و کاربردی در میان مسلمانان است، به همراه فواید و خواص آن ذکر شده است. تعقیب نماز فجر و اهمیت آن در برآورده شدن حاجات از دیگر مطالب این بخش است. این فصل شامل ادعیهای برای برآورده شدن حاجات مهم، دفع شرور و بلیات و همچنین جلب برکت و توسعه در امور زندگی میباشد. قنوت نماز عیدین مخصوص و آداب خواندن آن از دیگر موضوعات مطرح شده در این بخش است. همچنین ادعیه مربوط به اعمال ماه رمضان و لیالی قدر بیان شده که از اهمیت ویژهای در میان مؤمنان برخوردار است.
دعای جوشن کبیر
- فصل دوم کتاب به یکی از مهمترین و جامعترین ادعیه یعنی دعای جوشن کبیر اختصاص یافته است. این دعا که از حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام روایت شده، دارای خواص و فواید بیشماری است. در این فصل، متن کامل دعای جوشن کبیر به همراه خواص هر بخش از آن بیان شده است. ابن غیاث الدین توضیح میدهد که خواندن این دعا در مواقع سختی و گرفتاری، دفع بلا، جلب رحمت الهی و همچنین توسعه در رزق و روزی مؤثر است. همچنین دعای جوشن صغیر که نسخه کوتاهتر جوشن کبیر است، به همراه فواید آن ذکر شده است. خواص اسماء الهی در این دعا و نحوه استفاده صحیح از آن برای برآورده شدن حاجات بیان شده است.
دفع بلا و باطل کردن طلسمات
- فصل سوم کتاب به یکی از کاربردیترین بخشهای علوم غریبه یعنی دفع بلا و باطل کردن طلسمات اختصاص یافته است. در این فصل، روشهای مختلف برای باطل کردن انواع طلسمها، افسونها و سحر و جادو بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش ادعیه و اورادی را برای دفع اجنه و شیاطین، دفع شرور و بلیات، دفع هموم و غموم و همچنین رفع ترس و اضطراب ذکر کرده است. همچنین روشهای دفع ضرر دواب و هوام که شامل حیوانات درنده، گزنده و خزنده میشود، بیان شده است. ادعیه مربوط به دفع اقسام تب، دردهای اعضا و همچنین درمان بیماریهای مختلف از دیگر مطالب این فصل است. دعای ام الصبیان صغیره برای دفع جن و شیاطین و همچنین ترسیدن و عزت یافتن از جمله ادعیه مهم این بخش است.
شفایابی و درمان بیماریها
- فصل چهارم کتاب به بیان ادعیه و روشهای شفایابی از بیماریهای مختلف اختصاص یافته است. در این فصل، ادعیه مربوط به دفع امراض اطفال و کودکان و همچنین بیماریهای زنان بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش ادعیهای برای حفظ مادر و فرزند، درمان آبله، معالجه دمل، دفع دردهای شکم و همچنین درمان گلو و دهان و دندان ذکر کرده است. درمان ریختن موی سر، درمان سیاه سرفه و همچنین درمان تب از دیگر موضوعات مطرح شده در این فصل است. ادعیه رضویه و خواص آن برای دفع برص و بیماریهای پوستی نیز بیان شده است. همچنین افسون هندی جهت بادها و دردها و همچنین درمانهای طبیعی برای بیماریهای مختلف از دیگر مطالب این بخش است.
گشایش بخت و امور زناشویی
- فصل پنجم کتاب به یکی از پرطرفدارترین موضوعات در علوم غریبه یعنی گشایش بخت و امور زناشویی اختصاص یافته است. در این فصل، ادعیه و اورادی برای جلب مهر و محبت، سازگاری زن و شوهر و همچنین جدایی میان دو نفر بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش دعای محبت و زبان بند، دعای طلب فرزند و همچنین روشهای ایجاد مودت بین همسران را ذکر کرده است. همچنین در مورد بخت و دولت و ثروت و جاودانی شدن نعمت توضیحات مفصلی ارائه شده است. ادعیه مربوط به گشایش کارها و برآورده شدن حاجات مهم از دیگر مطالب این فصل است. روشهای بستن زبان خلق از خود و همچنین جلوگیری از بدگویی دیگران نیز بیان شده است.
وسعت رزق و روزی
- فصل ششم کتاب به یکی از مهمترین دغدغههای انسان یعنی وسعت رزق و روزی اختصاص یافته است. در این فصل، ادعیه و اورادی برای توسعه رزق و روزی، جلب مال و ثروت و همچنین برکت در کسب و کار بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش توضیح میدهد که با خواندن این ادعیه و رعایت شرایط آن، میتوان روزی را از غیب جلب کرد و برکت الهی را در زندگی نصیب برد. همچنین در مورد طلب علم و وسعت رزق و روزی و قضای حوائج توضیحات مفصلی ارائه شده است. ادعیه مربوط به برکت و فتح در کار و زندگی و همچنین جهت رنجوری و سختی زندگی از دیگر مطالب این فصل است. روشهای یافتن حیوان گم شده و همچنین بازگشت مال از دست رفته نیز بیان شده است.
تعبیر خواب و فال
- فصل هفتم کتاب به یکی از علوم کهن و جذاب یعنی تعبیر خواب و فال اختصاص یافته است. در این فصل، تعبیر خواب حضرت یوسف علیه السلام که یکی از کاملترین تعبیرها در اسلام است، بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش در بیان احکام الرویا و خواب دیدن توضیحات مفصلی ارائه کرده و شرایط صحیح خواب دیدن و تعبیر آن را بیان کرده است. همچنین فالنامه امیرالمؤمنین علی علیه السلام که یکی از قدیمیترین و معتبرترین منابع فال در فرهنگ اسلامی است، در این فصل ذکر شده است. ساعات استخاره گرفتن و آداب صحیح استخاره با تسبیح، برقعه و قلب از دیگر مطالب این بخش است. صورت رمل حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام و آداب نظر نمودن ماه نیز بیان شده است.
احکام نجوم و بروج
- فصل هشتم کتاب به بیان احکام نجوم و بروج دوازدهگانه اختصاص یافته است. در این فصل، طبیعت بروج مختلف شامل حمل، ثور، جوزا، سرطان، اسد، سنبله، میزان، عقرب، قوس، جدی و حوت به همراه خواص و ویژگیهای هر یک بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش در مورد ساعات ایام هفته جهت دعانویسی توضیحات مفصلی ارائه کرده و بهترین زمانها برای انواع عملیات علوم غریبه را مشخص کرده است. همچنین احکام آفتاب و ماه گرفتن و تأثیر آنها بر امور مختلف زندگی بیان شده است. احکام سر تراشیدن، احکام حجامت و همچنین احکام مربوط به بدن انسان از دیگر مطالب این فصل است. در بیان آفتاب و ماه گرفتن از اختیارات مجلسی در احکام مهمات توضیحات مفصلی ارائه شده است.
ایام و ساعات
- فصل نهم کتاب به بیان ایام و ساعات در علوم غریبه اختصاص یافته است. در این فصل، ساعات ایام هفته جهت دعانویسی به تفصیل بیان شده است. ابن غیاث الدین توضیح میدهد که هر روز از هفته دارای ساعتهای فلکی خاصی است که برای انواع مختلف عملیات علوم غریبه مناسب هستند. همچنین ایام منحوسه هر ماه و روشهای شناسایی و اجتناب از آنها بیان شده است. احکام قوس و قزح، احکام زلزله و همچنین احکام ستاره دنباله دار و جهات مشرق و مغرب از دیگر مطالب این فصل است. مولود نامه و بررسی طالع تولد افراد بر اساس ماه و روز تولد نیز در این بخش ذکر شده است.
خواص اسماء الهی
- فصل دهم کتاب به یکی از مهمترین و عمیقترین بخشهای علوم غریبه یعنی خواص اسماء الهی اختصاص یافته است. در این فصل، خواص اسماء الحسنی که نود و نه نام نیکوی خداوند متعال است، به همراه فواید و کاربردهای هر یک بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش توضیح میدهد که هر یک از اسماء الهی دارای خواص و تأثیرات خاصی هستند و با ذکر و استفاده صحیح از آنها میتوان به مقاصد مختلف دست یافت. همچنین در مورد اسماء جمالی و اسماء جلالی توضیحات مفصلی ارائه شده است. ادعیه مربوط به خواص آیات قرآن کریم و همچنین احادیث حضرتامام صادق علیه السلام در مورد خواندن سوره روم و عنکبوت و خواص آن از دیگر مطالب این فصل است.
طلسمات و ختومات
- فصل یازدهم کتاب به بیان طلسمات و ختومات مختلف اختصاص یافته است. در این فصل، انواع طلسمات برای امور مختلف از جمله جلب مهر و محبت، دفع دشمن، گشایش کار و همچنین حفاظت در برابر آسیبها بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش طلسم دفع دشمن، طلسم بستن آفت مزرعه و همچنین طلسمهای مربوط به امور مالی و تجارت را ذکر کرده است. همچنین در مورد ختومات و تسخیرات و طلسمات توضیحات مفصلی ارائه شده است. ادعیه مربوط به پیدا کردن دزد و همچنین یافتن اشیای گم شده از دیگر مطالب این فصل است. حرز کبیر جهت دفع آزار و اذیت جن و همچنین ادعیه مربوط به دفع چشم زخم نیز بیان شده است.
احکام و آداب
- فصل دوازدهم کتاب به بیان احکام و آداب مختلف در علوم غریبه اختصاص یافته است. در این فصل، احکام بیمارنامه و نیکویی احوال بیمار، در بیان غسل میت و نماز لیله الدفن و همچنین ابجد کبیر جهت دانستن احوال بیمار بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش نوح حیات و ممات جهت بیمار و همچنان دائره احوال بیمار را ذکر کرده است. احادیث و روایات مربوط به علوم غریبه و همچنین آداب مسافرت از دیگر مطالب این فصل است. ادعیه مربوط به جدایی میان دو نفر، سازگاری زن و شوهر و همچنین دفع باد سرخ و تپیدن دل نیز بیان شده است. احکام تاثیر خواب، آداب خواب و همچنین احکام رجال الغیب از دیگر موضوعات مطرح شده در این بخش است.
اعمال خاص
- فصل سیزدهم کتاب به بیان اعمال خاص و ویژه اختصاص یافته است. در این فصل، دعای چهل کلید که یکی از ادعیه معروف و کاربردی است، به همراه خواص و نحوه خواندن آن بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش دعای مرجانه، دعای گشادن بسته و همچنین دعای مصروع را ذکر کرده است. همچنین در مورد دعای گندم جهت شفا و همچنین ادعیه مربوط به رفع بیماریهای مختلف توضیحات مفصلی ارائه شده است. لیالی قدر و اعمال ماه رمضان و عید قربان، زیاراتامام حسین علیه السلام و همچنین دعای قربانی از دیگر مطالب این فصل است. محرم نامه و احکام محرم نیز در این بخش ذکر شده است.
طالع و فالنامه
- فصل چهاردهم کتاب به بیان طالع و فالنامه اختصاص یافته است. در این فصل، طالعهای مختلف برای دوازده برج بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش فالنامه مردان و زنان دوازده برج را ذکر کرده و توضیحات مفصلی در مورد هر برج و ویژگیهای افراد متولد شده در آن برج ارائه کرده است. همچنین فالنامه امیرالمؤمنین علی علیه السلام که یکی از قدیمیترین منابع فال است، در این فصل بیان شده است. طالعهای ثور، جوزا، سرطان، اسد، سنبله، میزان، عقرب، قوس و حوت به تفصیل ذکر شدهاند. سر کتاب و طالع و همچنین میزان الرجال، میزان النساء، توس النساء و عقرب الرجال از دیگر مطالب این فصل است.
ادعیه شفابخش
- فصل پانزدهم کتاب به بیان ادعیه شفابخش و درمانهای معنوی اختصاص یافته است. در این فصل، ادعیهای برای شفایابی از بیماریهای مختلف جسمی و روحی بیان شده است. ابن غیاث الدین در این بخش ادعیهای برای شفای بیمار ناعلاج، درمان بیماریهای صعب العلاج و همچنین رفع بلایا و بیماریهای لاعلاج ذکر کرده است. همچنین در مورد ادعیه شفایابی از ائمه اطهار و همچنین خواص توسل به ائمه در درمان بیماریها توضیحات مفصلی ارائه شده است. ادعیه مربوط به مریضیهای روحی و روانی نیز در این فصل بیان شده است.
ویژگیهای برجسته کتاب
کتاب «مجمع الدعوات کبیر» دارای ویژگیهای منحصربهفردی است که آن را از سایر کتب ادعیه متمایز میسازد. نخست، این کتاب از جامعیت بالایی برخوردار است و تقریباً تمام جنبههای مهم دعانویسی و علوم غریبه را پوشش میدهد. دوم، مطالب این کتاب بر اساس منابع معتبر اسلامی و روایات ائمه اطهار گردآوری شده و به همین دلیل از اعتبار بالایی برخوردار است. سوم، کتاب حاضر شامل ادعیه و اورادی است که در طول قرنها مورد استفاده علمای فن قرار گرفته و مجرب و آزمایش شده هستند. چهارم، ترکیب علوم مختلف از جمله نجوم، طب، عرفان و حدیث در این کتاب نشاندهنده جامعیت و عمق دانش مؤلف است. پنجم، زبان کتاب فارسی روان و قابل فهم است و ابن غیاث الدین سعی کرده مطالب را به سادهترین شکل ممکن بیان کند.
اهمیت علمی و تاریخی کتاب
این کتاب از نظر تاریخی و علمی دارای اهمیت فراوانی است. از نظر تاریخی، این کتاب یکی از قدیمیترین متون در حوزه ادعیه و علوم غریبه است که نسخههای خطی آن در کتابخانههای مختلف جهان نگهداری میشود. از نظر علمی، این کتاب شامل اطلاعات ارزشمندی در مورد ادعیه و اوراد، خواص آیات قرآن، احکام نجوم و سایر فنون علوم غریبه است که حاصل قرنها تجربه و تحقیق علمای این فن میباشد. این کتاب همچنین از نظر مطالعه تاریخ علوم اسلامی و فرهنگ ایرانی دارای اهمیت است و میتواند به عنوان یک منبع تحقیقاتی برای پژوهشگران این حوزه مورد استفاده قرار گیرد. ترکیب تعالیم دینی با علوم خفی در این کتاب نشاندهنده تلاش علمای مسلمان برای ترکیب ایمان و علم است.
کاربردهای عملی کتاب
کتاب حاضر در طول تاریخ همواره به عنوان یکی از منابع اصلی در آموزش و یادگیری علوم غریبه و دعانویسی مورد استفاده قرار گرفته است. این کتاب برای علاقهمندان به یادگیری فنون دعانویسی، استفاده از ادعیه کارگشا و همچنین درمان بیماریهای مختلف یک منبع جامع و کامل به شمار میرود. همچنین این کتاب میتواند برای افرادی که با مشکلات مختلف از جمله مشکلات عاطفی، مالی، بهداشتی و… دست و پنجه نرم میکنند، راهحلهایی ارائه دهد. البته باید توجه داشت که استفاده از مطالب این کتاب نیاز به دانش، تجربه و رعایت دقیق دستورات دارد و افراد مبتدی باید تحت نظر اساتید مجرب به یادگیری این فنون بپردازند. همچنین توصیه میشود که در کنار استفاده از این فنون، به توکل بر خداوند و تلاش و کوشش در امور دنیوی نیز توجه شود.
جمعبندی
کتاب «مجمع الدعوات کبیر» اثر ارزشمند در حوزه ادعیه و علوم غریبه، یکی از جامعترین و کاملترین متون در این زمینه است که تمام جنبههای مهم دعانویسی از جمله ادعیه شفایابی، جلب مهر و محبت، دفع بلا و سحر، گشایش بخت، وسعت رزق، تعبیر خواب، احکام نجوم و بروج، خواص اسماء الهی و همچنین طلسمات و کتومات را پوشش میدهد. این کتاب با جامعیت، اعتبار، ترکیب علوم مختلف و زبان قابل فهم خود، میتواند یک منبع ارزشمند برای علاقهمندان به علوم غریبه، پژوهشگران تاریخ علم و همچنین افرادی که به دنبال راهحلهای سنتی برای مشکلات خود هستند، باشد. مطالعه این کتاب میتواند دیدگاه گستردهای در مورد علوم غریبه و تاریخ علم اسلامی به خواننده ارائه دهد و او را با راز و رمزهای این علوم آشنا سازد.
