کتاب دفتر دوم مکتوبات معصومی | گنجینه نامه‌های عرفانی خواجه محمد معصوم سرهندی

جایگاه و اهمیت مکتوبات معصومیه در ادبیات عرفانی

مکتوبات معصومیه یکی از مهم‌ترین منابع معرفتی در سنت عرفانی اسلامی به شمار می‌رود و جایگاه ویژه‌ای در میان کتب عرفانی دارد. این کتاب نه تنها برای پیروان طریقه نقشبندیه، بلکه برای تمام کسانی که به عرفان و تصوف اسلامی علاقه‌مند هستند، در دوره‌ای که برخی از صوفیان راه افراط و تفریط را در پیش گرفته بودند و بین شریعت و طریقت فاصله می‌انداختند، خواجه محمد معصوم سرهندی با تأکید بر وحدت این دو، مسیر صحیح سلوک را نشان دادند 1902, 1903. نامه‌های ایشان در واقع راهنمای عملی برای کسانی است که می‌خواهند همزمان هم به ظاهر شریعت پایبند باشند و هم به باطن آن دست یابند.

یکی از ویژگی‌های بارز این کتاب، زبان ساده و روان آن است با وجود عمق بسیار زیاد معانی. خواجه محمد معصوم سرهندی در نامه‌های خود از الفاظ و کلماتی استفاده کرده‌اند که برای همه قابل فهم است، اما در عین حال، معانی پنهان و عمیقی را در خود جای داده است. این ویژگی باعث می‌شود که هم مبتدیان در راه عرفان و هم پیشرفته‌گان بتوانند از خواندن این نامه‌ها بهره ببرند. هر بار که این کتاب خوانده می‌شود، لایه‌های جدیدی از معانی آشکار می‌گردد که قبلاً دیده نشده بودند. این نشان‌دهنده عمق بی‌پایان تعالیم عرفانی است که در این نامه‌ها نهفته است.

همچنین باید توجه داشت که این کتاب در ادامه و تکمیل مکتوبات حضرت امام ربانی مجدد الف ثانی نوشته شده است. پدر بزرگوار خواجه محمد معصوم، یعنی شیخ احمد فاروقی سرهندی، خود کتابی به نام مکتوبات دارند که شامل نامه‌های ایشان به شاگردان و علاقه‌مندان است 1887, 1892. خواجه محمد معصوم در نامه‌های خود، گاهی به نامه‌های پدر بزرگوارشان ارجاع می‌دهند و گاهی آن‌ها را توضیح و تفسیر می‌کنند. بنابراین، مطالعه این دو مجموعه در کنار یکدیگر، درک جامع‌تری از تعالیم عرفانی طریقه نقشبندیه را به خواننده می‌دهد. مکتوبات معصومیه مکمل طبیعی مکتوبات امام ربانی است و خواندن هر دو توصیه می‌شود.